Z

elf vinden we de kwa­lificatie ‘links’ onbruikbaar. Ooit, zeker in de tijd van de verzuiling, waren kranten verbonden met politieke bewegingen, maar die tijd ligt ver achter ons. Een nieuwsredactie is geen politieke organisatie en moet dus ook niet in politieke termen worden beschreven.

Wie het karakter van een nieuwsmedium wil vangen, kan beter kwalificaties gebruiken waarmee je menselijke karakters beschrijft. ‘Het hoofd koel, het hart warm’ is sinds jaar en dag ons favoriete motto. We zijn in de eerste plaats een nuchtere redactie die de feiten op de eerste plaats zet en zich het hoofd niet op hol laat brengen. Verontwaardiging en woede houden we uit onze berichtgeving. Daarnaast willen we vooral een empathische krant, website en app maken, die zich in alle mensen probeert te verplaatsen en vooral in mensen die het moeilijk hebben.

Maar de columnisten zijn wel links, wordt vaak gezegd. Dat valt te bezien. De meest gelezen columnist, Sander Schimmelpenninck, omschrijft zichzelf als ‘liberaal’. Hij stemt D66, dat vooral als een middenpartij wordt beschouwd. Andere columnisten die over politiek schrijven, nemen standpunten in die je vaker bij linkse partijen terugziet, maar zij vervullen een bijrol. De hoofd­rol is voor onze journalistiek.

Bovendien hebben we ook bewust een aantal conservatieve stemmen, onder wie Gert-Jan Segers, voormalig leider van de ChristenUnie. Het doel is uiteindelijk om het maatschappelijk debat naar een hoger niveau te tillen, niet om bepaalde standpunten te verspreiden. We streven er vooral naar dat Nederlanders met elkaar in gesprek blijven, ook als hun standpunten diametraal tegenover elkaar staan. Op de enige plek waar de redactie van de Volkskrant haar eigen visie laat horen, in de hoofdredactionele commentaren, zijn we vooral verzoenend en pragmatisch.

De Volkskrant is ook door en door democratisch. De Volkskrant verscheen op 1 oktober 1919, de dag dat in Nederland het algemeen kiesrecht werd ingevoerd. Tot voor kort waren de belangrijkste bestanddelen en uitgangspunten van de democratie onbetwist. Dat is niet meer het geval. Het uitgangspunt dat je in een democratie op zoek gaat naar een gedeelde werkelijkheid, in plaats van verschillen steeds uit te vergroten en elkaar te verketteren, ligt onder vuur.

Als rechts de democratie aanvalt, zoals in de VS, worden de beschermers van de democratie al snel als links beschouwd. Als rechts van mening is dat het wezen van de democratie is dat de meerderheid haar zin krijgt, zijn degenen die ook minderheden willen beschermen al snel links. Als Nederland naar rechts beweegt, worden instituten die hetzelfde blijven, die dezelfde waarden hoog proberen te houden, zoals de Volkskrant, in de perceptie vanzelf links. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling.

De Volkskrant links noemen is een manier om ons te diskwalificeren, minder serieus te nemen. Beter is het om naar onze journalistiek te kijken en te onderzoeken of we de feiten hebben gerespecteerd, alle perspectieven aan bod hebben laten komen en voldoende ruimte hebben geboden aan wederhoor. De Volkskrant wil in de eerste plaats een kwaliteitskrant zijn en dus ook zo worden beoordeeld.

Hoewel we onze identiteitsverklaring in ons redactiestatuut koesteren, is het geen tekst die we dagelijks op de redactievloer declameren. ‘In de emancipatoire geest van haar oprichter, de katholieke arbeidersbeweging, wil zij maatschappelijk betrokken en vooruitstrevend zijn’, is daarvoor net te plechtstatig. Veel bruikbaarder zijn onze ‘10 beloften’, waarin onder andere staat dat we ‘betrouwbaar, integer en zo objectief mogelijk zijn’, feiten centraal stellen, altijd het menselijke perspectief kiezen en onrecht aan de kaak stellen. Door een extra bepaling in het in 2025 vernieuwde redactiestatuut, hebben deze beloften - net als ons protocol, waarin onze werkwijze en ethiek is vastgelegd - een formele status gekregen. Ook is de kern van ons Volkskrant-DNA erin vervat: ‘Een koel hoofd en een warm hart.’

Het DNA van de Volkskrant kwam in 2025 misschien wel het beste tot zijn recht in de verhalen over de verschrikkingen in Gaza. Omdat internationale journalisten niet worden toegelaten in de Gazastrook, moesten we alternatieven bedenken om het leed goed te beschrijven en Palestijnen een gezicht te geven. Zo had buitenlandredacteur Sacha Kester langdurig app-contact met een Gazaanse arts, die dagelijks een strijd op leven en dood voerde, als dokter en als vader. Dit leidde tot het artikel ‘Verlangen naar een normale dag’.

We werkten ook nauw samen met lokale journalisten, zoals Malak Tantesh. Deze jonge, Palestijnse vrouw is gedurende de oorlog op afstand opgeleid en aangestuurd door onze verslaggever en voormalig Israël-correspondent Monique van Hoogstraten. ‘Het verhaal van Eilia’ laat indringend zien hoe hongersnood jonge kinderen treft. Daarnaast probeerde onze onderzoeksredactie met openbare data en satellietbeelden vast te stellen wat zich ter plekke afspeelt, zoals in een productie over de levensgevaarlijke zoektocht naar voedsel bij distributiepunten.

Alles wat de Volkskrant vermag, kwam samen in het onderzoeksverhaal ‘Wat de wonden vertellen’. Uit dit maandenlange, minutieuze onderzoek bestaande uit gesprekken met internationale artsen, het verzamelen, bekijken en verifiëren van (röntgen)foto’s, en interviews met deskundigen, bleek dat er gericht is geschoten op Gazaanse kinderen, met een enkel schot in het hoofd of in de borst. Een solide en overtuigend onderzoek, transparant over de onderzoeksmethoden, menselijk en meeslepend geschreven, zonder effectbejag. Dat is de Volkskrant in optima forma.